ફણગાવેલા કઠોળ (Sprouts) એ પોષણનો ખજાનો છે. તેને "Living Food" પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે ફણગાવવાની પ્રક્રિયાથી કઠોળમાં વિટામિન અને પ્રોટીનનું પ્રમાણ અનેકગણું વધી જાય છે.
અહીં ફણગાવેલા કઠોળ બનાવવાની રીત અને તેના ફાયદાઓ વિશેની સંપૂર્ણ માહિતી છે:
- કઠોળ ફણગાવવાની રીત (Step-by-Step)
ફણગાવવા માટે તમે મગ, મઠ, ચણા, સોયાબીન અથવા મેથીનો ઉપયોગ કરી શકો છો.
સાફ કરવા: સૌ પ્રથમ કઠોળને વ્યવસ્થિત સાફ કરી લો જેથી કાંકરા કે કચરો નીકળી જાય.
પલાળવા: કઠોળને બે-ત્રણ વાર ચોખ્ખા પાણીથી ધોઈ લો. ત્યારબાદ તેને એક વાસણમાં લઈ, કઠોળ ડૂબે તેના કરતા ડબલ પાણી નાખી 7-8 કલાક (અથવા આખી રાત) પલાળી રાખો.
નિતારવા: પલાળ્યા બાદ વધારાનું પાણી નિતારી લો અને કઠોળને ફરી એકવાર ધોઈ લો.
ફણગાવવા:
પદ્ધતિ ૧: ભીના સુતરાઉ (Cotton) કપડામાં કઠોળને બાંધીને હૂંફાળી જગ્યાએ રાખો.
પદ્ધતિ ૨: ગરણી અથવા બાઉલમાં રાખીને તેને ઢાંકી દો (થોડી હવા મળી રહે તે રીતે).
સમય: સામાન્ય રીતે 10 થી 12 કલાકમાં મગ અને મઠમાં સરસ ફણગા ફૂટી જશે. ચણામાં થોડો વધુ સમય લાગે છે.
ટીપ: ઉનાળામાં કપડાને વચ્ચે-વચ્ચે પાણીનો છંટકાવ કરીને ભીનું રાખવું જેથી કઠોળ સુકાઈ ન જાય.
- ફણગાવેલા કઠોળના ઉપયોગો અને ફાયદા
પચવામાં સરળ: ફણગાવવાથી કઠોળમાં રહેલા જટિલ સ્ટાર્ચનું સરળ શર્કરામાં રૂપાંતર થાય છે, જેથી તે ગેસ કે અપચો કરતા નથી.
પ્રોટીન અને વિટામિન: તેમાં વિટામિન A, B-કોમ્પ્લેક્સ, C અને K ભરપૂર માત્રામાં હોય છે.
વજન ઘટાડવામાં મદદરૂપ: તેમાં ફાઈબર વધુ અને કેલરી ઓછી હોવાથી લાંબા સમય સુધી ભૂખ લાગતી નથી.
ત્વચા અને વાળ માટે: તેમાં રહેલા એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ ત્વચામાં ચમક લાવે છે અને વાળ ખરતા અટકાવે છે.
રોગપ્રતિકારક શક્તિ: તે શરીરમાં ઈમ્યુનિટી વધારે છે.
- કેવી રીતે ખાઈ શકાય?
કાચું સલાડ: ફણગાવેલા મગ-ચણામાં ડુંગળી, ટામેટા, કાકડી, કોથમીર અને લીંબુ નાખીને હેલ્ધી નાસ્તો બનાવી શકાય.
બાફીને: જો કાચા ન પચતા હોય, તો થોડા મીઠાવાળા પાણીમાં હળવા બાફીને (Steam કરીને) ખાઈ શકાય.
શાક કે પુલાવ: ફણગાવેલા કઠોળનું શાક અથવા તેને ભાત (પુલાવ) માં નાખીને પણ ઉપયોગમાં લઈ શકાય.
સાવચેતી: ચોમાસા જેવી ઋતુમાં ફણગાવેલા કઠોળમાં બેક્ટેરિયા જલ્દી પેદા થાય છે, તેથી તેને હંમેશા વ્યવસ્થિત ધોઈને અથવા હળવા બાફીને ખાવા વધુ સુરક્ષિત છે.
