Water (પાણી) ના સંદર્ભે PPM અને TDS એવા શબ્દો તમે સાંભળ્યા હશે ? તો આ શબ્દોને સમજવા માટે અહીં ક્લિક કરો

 

• અત્યારે હાલ પાણી બાબતે બે શબ્દો બહુ ચર્ચામાં છે. -- PPM (Parts per Million), TDS (Total dissolved solids)

1. PPM (Parts per Million)

• PPM એ માપનનો એક એકમ (Unit) છે.
• અર્થ: 'પાર્ટ્સ પર મિલિયન' એટલે કે દસ લાખ ભાગમાં એક ભાગ.
• ઉદાહરણ: જો પાણીમાં કોઈ અશુદ્ધિ 1 PPM છે, તો તેનો અર્થ એ કે 10 લાખ પાણીના ટીપાંમાં 1 ટીપું તે અશુદ્ધિનું છે.
• વિજ્ઞાનની દ્રષ્ટિએ, 1 PPM એટલે 1 લિટર પાણીમાં 1 મિલિગ્રામ (1 mg/L) ઓગળેલો પદાર્થ.

2. TDS (Total Dissolved Solids)

• TDS એ પાણીમાં ઓગળેલા કુલ પદાર્થોનું પ્રમાણ દર્શાવે છે.
• અર્થ: 'ટોટલ ડિઝોલ્વડ સોલિડ્સ' એટલે કે પાણીમાં ઓગળેલા કુલ ઘન પદાર્થો.
• શું હોય છે આમાં?: આમાં મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ, પોટેશિયમ, સોડિયમ જેવા ક્ષારો (Salts) અને અન્ય કાર્બનિક પદાર્થોનો સમાવેશ થાય છે.
• માપન: TDS ને માપવા માટેનો એકમ PPM છે.
• કેટલું TDS હોવું જોઈએ?

સામાન્ય રીતે, પીવા માટેના પાણીનું TDS નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:

ટુંકમાં કહીએ તો: TDS એ 'શું માપવું છે' (ઓગળેલા ક્ષારો) તે બતાવે છે, જ્યારે PPM એ 'કેટલા પ્રમાણમાં છે' (માપવાનો એકમ) તે બતાવે છે.

ઓટોફેજી (Autophagy) એટલે શું?..... જેના માટે નોબેલ તેના શોધકને પ્રાઇઝ મળેલો!!!!! જાણવા માટે અહીં ક્લિક કરો

ઓટોફેજી (Autophagy) એ શરીરની કોષોને શુદ્ધ કરવાની એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ શરીરની પોતાની "રિસાયકલિંગ સિસ્ટમ" છે.

​આ શબ્દ ગ્રીક શબ્દો પરથી આવ્યો છે: 'Auto' એટલે 'પોતે' અને 'Phagy' એટલે 'ખાવું'. આમ, ઓટોફેજીનો અર્થ થાય છે "પોતાને ખાવું."

​અહીં તેની સરળ સમજૂતી આપી છે:

​૧. આ પ્રક્રિયા કેવી રીતે કામ કરે છે?

​જ્યારે આપણા કોષો જૂના થઈ જાય, ક્ષતિગ્રસ્ત (damaged) થાય અથવા તેમાં કચરો જમા થાય, ત્યારે ઓટોફેજીની પ્રક્રિયા સક્રિય થાય છે. તે કોષોના નકામા ભાગોને તોડી નાખે છે અને તેનો ઉપયોગ નવા અને તંદુરસ્ત કોષો બનાવવા માટે કરે છે.

​૨. ઓટોફેજીના મુખ્ય ફાયદા

• ​એન્ટી-એજિંગ: તે જૂના કોષોને દૂર કરીને ત્વચા અને શરીરને યુવાન રાખવામાં મદદ કરે છે.
• ​રોગપ્રતિકારક શક્તિ: તે શરીરમાંથી વાયરસ, બેક્ટેરિયા અને ઝેરી તત્વોને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
• ​ગંભીર બીમારીઓથી બચાવ: તે કેન્સર, અલ્ઝાઈમર (યાદશક્તિ જવી) અને પાર્કિન્સન જેવા રોગો સામે રક્ષણ આપી શકે છે.
• ​સોજો ઘટાડવો: શરીરના આંતરિક સોજા (Inflammation) ને ઘટાડે છે.

​૩. ઓટોફેજી ક્યારે સક્રિય થાય છે?

​આ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે શરીર પર થોડો "તણાવ" આવે છે. તેને સક્રિય કરવાના મુખ્ય રસ્તાઓ નીચે મુજબ છે:

• ​ઉપવાસ (Fasting): જ્યારે આપણે ૧૬ થી ૨૪ કલાક સુધી કંઈ ખાતા નથી (Intermittent Fasting), ત્યારે શરીર ઊર્જા માટે જૂના કોષોને તોડવાનું શરૂ કરે છે.
• ​કસરત: ભારે કસરત કરવાથી કોષોમાં થોડું નુકસાન થાય છે, જેને ઠીક કરવા ઓટોફેજી સક્રિય થાય છે.
• ​લો-કાર્બ ડાયેટ: ખોરાકમાં કાર્બોહાઈડ્રેટ્સનું પ્રમાણ ઘટાડવાથી પણ આ પ્રક્રિયામાં મદદ મળે છે.​

નોંધ: ૨૦૧૬માં જાપાનના વૈજ્ઞાનિક યોશિનોરી ઓસુમી (Yoshinori Ohsumi) ને ઓટોફેજી પરના તેમના સંશોધન માટે નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો હતો.

યોશિનોરી ઓસુમીના સંશોધન અને તેમણે આપેલી સમજૂતી પરથી કેટલીક મહત્વની વૈજ્ઞાનિક ટિપ્સ અને તારણો નીચે મુજબ છે:

૧. "ઉપવાસ" એ સજા નથી, પણ શુદ્ધિ છે

ઓસુમીએ સમજાવ્યું કે જ્યારે કોષોને બહારથી પોષણ (ખોરાક) મળતું બંધ થાય છે, ત્યારે તેઓ ભૂખ્યા મરવાને બદલે અંદર રહેલા નકામા પ્રોટીન અને ક્ષતિગ્રસ્ત ભાગોને 'ખાઈ' જાય છે. આનાથી કોષોને નવી ઉર્જા મળે છે. તેથી, ક્યારેક ભૂખ્યા રહેવું એ શરીર માટે ફાયદાકારક છે.

૨. પ્રોટીનનું રિસાયકલિંગ

આપણા શરીરમાં દરરોજ અંદાજે ૨૦૦ થી ૩૦૦ ગ્રામ પ્રોટીન રિસાયકલ થાય છે. ઓસુમીએ શોધ્યું કે જો આ રિસાયકલિંગ પ્રક્રિયા (ઓટોફેજી) અટકી જાય, તો કોષોમાં કચરો જમા થાય છે અને રોગ થાય છે.

૩. રોગો સામે લડવાની ક્ષમતા

તેમના સંશોધનમાં જણાવાયું છે કે ઓટોફેજી કેવી રીતે કાર્ય કરે છે:

બેક્ટેરિયાનો નાશ: તે કોષની અંદર ઘૂસી ગયેલા હાનિકારક બેક્ટેરિયા અને વાયરસને ઓળખીને તેનો નાશ કરે છે.

કેન્સર રોકે છે: તે ખામીયુક્ત કોષોને વધતા અટકાવે છે, જે કેન્સરની શરૂઆત હોઈ શકે છે.

૪. ઉંમર વધવાની પ્રક્રિયા (Aging) ધીમી પડે છે

ઓસુમીના મતે, જેમ જેમ આપણી ઉંમર વધે છે, તેમ તેમ કુદરતી ઓટોફેજીની ક્ષમતા ઘટતી જાય છે. જો આપણે જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરીને (જેમ કે ઉપવાસ અથવા કસરત) આ પ્રક્રિયાને સક્રિય રાખીએ, તો લાંબા સમય સુધી યુવાન રહી શકાય છે અને નબળાઈને રોકી શકાય છે.

૫. ઇન્સ્યુલિન અને ઓટોફેજીનો સંબંધ

ઓસુમીના સંશોધન બાદ અન્ય વૈજ્ઞાનિકોએ સાબિત કર્યું કે ઇન્સ્યુલિન (Insulin) હોર્મોન ઓટોફેજીનો દુશ્મન છે. જ્યારે આપણે વારંવાર ખાઈએ છીએ ત્યારે ઇન્સ્યુલિન વધે છે અને ઓટોફેજી અટકી જાય છે. તેથી જ, જમવાની વચ્ચે લાંબો ગેપ રાખવો અત્યંત જરૂરી છે.

• યોશિનોરી ઓસુમીનું સૂત્ર:

"જીવન એ સંતુલન છે. કોષોનું નવું બનવું જેટલું જરૂરી છે, એટલું જ જૂના અને નકામા ભાગોનું નાશ પામવું પણ જરૂરી છે."

• ઈન્ટરમિટન્ટ ફાસ્ટિંગ (Intermittent Fasting - IF) એ ઓટોફેજીને સક્રિય કરવાની સૌથી અસરકારક રીત છે. તે કોઈ 'ડાયેટ' નથી, પણ ખાવાનો એક ચોક્કસ સમયગાળો છે.અહીં તેની સંપૂર્ણ વિગત છે:

૧. લોકપ્રિય રીતો (Methods)

16/8 પદ્ધતિ: આ સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે. જેમાં તમે દિવસના ૧૬ કલાક ઉપવાસ કરો છો અને બાકીના ૮ કલાકમાં તમારો ખોરાક લો છો. (દા.ત. સવારે ૧૦ થી સાંજના ૬ સુધી ખાવું).

5:2 પદ્ધતિ: અઠવાડિયાના ૫ દિવસ સામાન્ય રીતે ખાવું અને બાકીના ૨ દિવસ માત્ર ૫૦૦-૬૦૦ કેલરી લેવી.

24 કલાકનો ઉપવાસ: અઠવાડિયામાં એક કે બે વાર સતત ૨૪ કલાક કંઈ ન ખાવું.

૨. ફાસ્ટિંગ દરમિયાન શું લઈ શકાય?

જ્યારે તમે ૧૬ કલાકના ઉપવાસ પર હોવ, ત્યારે તમારો ઈન્સ્યુલિન લેવલ નીચું રહેવું જોઈએ. તમે આ વસ્તુઓ લઈ શકો છો:

પુષ્કળ પાણી

બ્લેક કોફી (ખાંડ કે દૂધ વગર)

ગ્રીન ટી (ખાંડ વગર)

લીંબુ પાણી (મીઠું નાખી શકાય, ખાંડ નહીં)

૩. ઈન્ટરમિટન્ટ ફાસ્ટિંગના ફાયદા

૧. ઝડપી વજન ઘટાડો: ખાસ કરીને પેટની ચરબી ઘટાડવામાં ખૂબ મદદરૂપ છે.

૨. ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ: તે બ્લડ શુગર ઘટાડે છે અને ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસ સામે રક્ષણ આપે છે.

૩. માનસિક સ્પષ્ટતા: મગજ વધુ તેજ બને છે અને ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની શક્તિ વધે છે.

૪. હૃદયનું સ્વાસ્થ્ય: કોલેસ્ટ્રોલ અને બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળે છે.

૪. શરૂઆત કેવી રીતે કરવી? (ટિપ્સ)

જો તમે પહેલીવાર કરી રહ્યા હોવ, તો સીધા ૧૬ કલાક કરવાને બદલે:

પહેલા ૧૨ કલાકથી શરૂ કરો (રાત્રે ૮ થી સવારે ૮).

ધીમે ધીમે સમય વધારીને ૧૪ અને પછી ૧૬ કલાક પર જાઓ.

જ્યારે તમે ખાવાનો સમય (૮ કલાક) શરૂ કરો, ત્યારે હેલ્ધી ખોરાક લેવો (પ્રોટીન, શાકભાજી અને સારા ફેટ્સ). જંક ફૂડ ટાળવું.

⚠️ સાવચેતી

જો તમને નીચેની પરિસ્થિતિ હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ લીધા પછી જ શરૂ કરવું:

• તમે ગર્ભવતી હોવ.
• તમને ડાયાબિટીસની દવા ચાલતી હોય.

• તમારું વજન પહેલેથી જ ખૂબ ઓછું હોય.

ઓટોફેજી એ શરીરની અંદરની પ્રક્રિયા હોવાથી તેને કોઈ મશીન દ્વારા માપી શકાતી નથી, પરંતુ જ્યારે તમારા શરીરમાં આ પ્રક્રિયા સક્રિય થાય છે, ત્યારે તમને અમુક શારીરિક અને માનસિક સંકેતો અનુભવાય છે:

૧. માનસિક સ્પષ્ટતા (Mental Clarity)

ઓટોફેજી દરમિયાન મગજના કોષોની સફાઈ થાય છે. તમને અનુભવાશે કે તમારું મન વધુ શાંત છે, તમે વધુ સારી રીતે ધ્યાન કેન્દ્રિત (Focus) કરી શકો છો અને "બ્રેઈન ફોગ" (માનસિક થાક) દૂર થાય છે.

૨. ભૂખમાં ઘટાડો (Reduced Hunger)

જ્યારે ઓટોફેજી સક્રિય થાય છે, ત્યારે તમારું શરીર સંગ્રહિત ચરબી (Stored Fat) અને જૂના પ્રોટીનનો બળતણ તરીકે ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કરે છે. આનાથી વારંવાર લાગતી ભૂખ અને ગળ્યું ખાવાની ઈચ્છા (Cravings) ઓછી થઈ જાય છે.

૩. ઊર્જાના સ્તરમાં વધારો

શરૂઆતમાં ઉપવાસ દરમિયાન થોડો થાક લાગી શકે છે, પણ એકવાર ઓટોફેજી શરૂ થાય એટલે તમને અચાનક નવી ઊર્જાનો અનુભવ થાય છે. આનું કારણ એ છે કે તમારા કોષોમાં રહેલા 'માઈટોકોન્ડ્રિયા' (પાવરહાઉસ) નવા અને વધુ કાર્યક્ષમ બને છે.

૪. વજનમાં ઘટાડો અને પેટનો ઘેરાવો ઘટવો

ઓટોફેજી અને ઇન્સ્યુલિનનું ઓછું સ્તર સીધી રીતે ચરબી બાળવાની પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલું છે. ખાસ કરીને પેટની આસપાસની જિદ્દી ચરબી ઘટવા લાગે છે.

૫. ત્વચામાં સુધારો

ઓટોફેજીને કારણે ત્વચાના કોષો રિપેર થાય છે. ઘણા લોકોને જોવા મળ્યું છે કે તેમની ત્વચા વધુ સાફ અને ચમકદાર બને છે, તેમજ ખીલ કે સોજાની સમસ્યામાં ઘટાડો થાય છે.

• ઓટોફેજી ક્યારે ટોચ પર હોય છે?

સામાન્ય રીતે, તમે છેલ્લું ભોજન લીધાના ૧૬ થી ૨૪ કલાક પછી ઓટોફેજી તેની સંપૂર્ણ ક્ષમતા પર હોય છે. જો તમે માત્ર ૧૨ કલાકનો ઉપવાસ કરો છો, તો પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે, પણ ૧૮-૨૦ કલાકના ફાસ્ટિંગમાં તે ખૂબ જ અસરકારક હોય છે.

એક મહત્વની વાત:

ઓટોફેજીને "ચાલુ" રાખવા માટે કસરત (ખાસ કરીને વેઈટ ટ્રેનિંગ) અને પૂરતી ઊંઘ પણ એટલી જ જરૂરી છે.

Chef Rahul Rana & Avatara Restaurant:

શેફ રાહુલ રાણા અને તેમની દુબઈ સ્થિત રેસ્ટોરન્ટ અવતારા (Avatara) એ રાંધણકળાની દુનિયામાં એક ક્રાંતિ સમાન છે. ખાસ કરીને શાકાહારી ભોજનને ફાઈન ડાઈનિંગના સર્વોચ્ચ સ્તર પર લઈ જવાનો શ્રેય તેમને ફાળે જાય છે.

• ​શેફ રાહુલ રાણા (Chef Rahul Rana)

​રાહુલ રાણા અવતારાના એક્ઝિક્યુટિવ શેફ છે. તેઓ મૂળ ઉત્તરાખંડના છે અને તેમના ભોજનમાં હિમાલયની સંસ્કૃતિ અને શુદ્ધતાની ઝલક જોવા મળે છે. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શાકાહારી ખોરાક વિશેની લોકોની માન્યતા બદલવાનો છે. તેઓ માને છે કે શાકાહારી ભોજન માત્ર સલાડ કે પનીર પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે અત્યંત સર્જનાત્મક અને સ્વાદિષ્ટ હોઈ શકે છે.

​અવતારા રેસ્ટોરન્ટ (Avatara Restaurant)

​દુબઈમાં આવેલી આ રેસ્ટોરન્ટ વિશ્વની પ્રથમ અને એકમાત્ર એવી ભારતીય શાકાહારી રેસ્ટોરન્ટ છે જેને પ્રતિષ્ઠિત મિશેલિન સ્ટાર (Michelin Star) મળ્યો છે.

• ​ખાસિયત: અહીં લસણ અને ડુંગળી વગરનું સાત્વિક અને શુદ્ધ શાકાહારી ભોજન પીરસવામાં આવે છે.
• ​મેનુ: અવતારામાં કોઈ સામાન્ય મેનુ નથી હોતું, પરંતુ એક 'ટેસ્ટિંગ મેનુ' (Tasting Menu) હોય છે જેમાં લગભગ 16 થી વધુ વાનગીઓ પીરસવામાં આવે છે. દરેક વાનગી પાછળ એક વાર્તા અને આયુર્વેદિક મહત્વ હોય છે.
• ​અનુભવ: આ રેસ્ટોરન્ટ માત્ર જમવા માટે નથી, પણ એક આદ્યાત્મિક અને કલાત્મક અનુભવ (Dining Experience) પૂરો પાડે છે.

​મુખ્ય વિગતો:

• ​રેટિંગ: 4.8 સ્ટાર
• ​સરનામું: Dubai Hills Estate, Business Park 1, Dubai, UAE.
• ​સમય: * મંગળવાર થી શુક્રવાર: સાંજે 6:00 થી 11:30
  • ​શનિવાર અને રવિવાર: બપોરે 1:30 - 3:00 અને સાંજે 6:00 - 11:30
  • ​સોમવારે બંધ રહે છે.
• ​સંપર્ક: +971 800 1604
• ​વેબસાઇટ: avatara.ae

​ગ્રાહક સમીક્ષા:

એક ગ્રાહકે જણાવ્યું હતું કે, "અવતારામાં જમવું એ એક જાદુઈ અનુભવ છે. શેફ રાહુલ રાણાની સર્જનાત્મકતા દરેક વાનગીમાં દેખાય છે. શાકાહારી ભોજન આટલું અદભૂત હોઈ શકે તે માન્યામાં નથી આવતું."

રામ ઠાકુર (Ram Thakur): યોગ સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત કરનારા એક અદ્ભુત યોગી.... અહીં ક્લિક કરો

• શ્રી રામ ઠાકુર (૧૮૬૦–૧૯૪૯) ખરેખર ભારતના અદભૂત સંતો અને યોગીઓની પરંપરાનું એક તેજસ્વી રત્ન છે. તેઓ માત્ર એક સાધક નહોતા, પરંતુ લાખો ભક્તો માટે આદ્યાત્મિક માર્ગદર્શક અને સાક્ષાત શાંતિનું પ્રતીક ગણાતા.

રામ ઠાકુર વિશેની કેટલીક મહત્વની અને પ્રેરણાદાયક બાબતો અહીં છે:

• જીવન અને સાધના
• જન્મ: તેમનો જન્મ બાંગ્લાદેશના ફરીદપુર જિલ્લાના ડિંગામાણિક ગામમાં થયો હતો.
• કઠિન તપસ્યા: તેમણે હિમાલયના દુર્ગમ વિસ્તારોમાં અને કામાખ્યા જેવા શક્તિપીઠો પર વર્ષો સુધી અત્યંત કઠિન સાધના કરી હતી.
• સિદ્ધિઓ: એવું કહેવાય છે કે તેમણે યોગ દ્વારા એવી આત્મિક ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરી હતી કે તેઓ પ્રકૃતિ અને માનવ મન પર અદભૂત નિયંત્રણ ધરાવતા હતા, છતાં તેઓ હંમેશા અતિશય સાદગીમાં જીવ્યા.

મુખ્ય ઉપદેશો

રામ ઠાકુર કોઈ લાંબા પ્રવચનો આપતા નહોતા, પણ તેમના ટૂંકા અને માર્મિક વેણ ભક્તોના જીવન બદલી નાખતા:

નામ સ્મરણ: તેઓ સતત ભગવાનના નામનો જપ કરવા પર ભાર મૂકતા. તેમના મતે 'નામ' અને 'નામી' (ભગવાન) એક જ છે.

• સહનશીલતા: તેઓ કહેતા કે જીવનમાં જે પણ પરિસ્થિતિ આવે તેને ધૈર્ય અને સહનશીલતાથી સ્વીકારવી જોઈએ.
• ગૃહસ્થ જીવનમાં યોગ: તેમણે શીખવ્યું કે યોગ માત્ર હિમાલયની ગુફાઓમાં જ નથી, પણ સંસારમાં રહીને પોતાની ફરજો નિભાવતા નિભાવતા પણ ઈશ્વરને પામી શકાય છે.

વિશેષતા

તેમના ભક્તો તેમને 'કૈવલ્યનાથ' તરીકે પણ ઓળખે છે. તેમના જીવનનો સૌથી મોટો ચમત્કાર તેમની હાજરી માત્રથી મળતી પરમ શાંતિ હતી. આજે પણ પશ્ચિમ બંગાળ અને બાંગ્લાદેશ સહિત આખા ભારતમાં તેમના લાખો અનુયાયીઓ છે.

• એક પ્રેરક પ્રસંગ: સાદગી અને જ્ઞાન

એકવાર એક વિદ્વાન પંડિત રામ ઠાકુર પાસે પોતાની વિદ્વતાનું પ્રદર્શન કરવા આવ્યા. તેઓ શાસ્ત્રોના અઘરા પ્રશ્નો પૂછવા માંગતા હતા. રામ ઠાકુર ત્યારે સાવ સામાન્ય વસ્ત્રોમાં જમીન પર બેઠા હતા. પંડિતે જ્યારે પ્રશ્નો પૂછવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે ઠાકુરે એટલી સરળ ભાષામાં જવાબ આપ્યા કે પંડિત સ્તબ્ધ થઈ ગયા. ઠાકુરે કહ્યું:

"શાસ્ત્રો વાંચવા એ નકશો જોવા જેવું છે, પણ સાધના કરવી એ રસ્તા પર ચાલવા જેવું છે. નકશો જોવાથી મંજિલ નથી મળતી, ચાલવાથી મળે છે."

રામ ઠાકુરની 'વેદવાણી' (મહત્વના સંદેશા)

તેમણે ભક્તોને લખેલા પત્રો 'વેદવાણી' પુસ્તક સ્વરૂપે સંગ્રહિત છે. તેના કેટલાક મુખ્ય મુદ્દા અહીં છે:

• કર્મનો સિદ્ધાંત: તેઓ કહેતા કે માણસે પોતાના પ્રારબ્ધ (નસીબ) ને હસતા મુખે સ્વીકારવું જોઈએ. જે થવાનું છે તે થઈને જ રહેશે, એટલે ચિંતા છોડીને ભગવાન પર ભરોસો રાખવો.
• સત્યનું મહત્વ: તેમના મતે સત્ય બોલવું અને સત્યના માર્ગે ચાલવું એ જ સૌથી મોટી તપસ્યા છે.
• ગુરુ અને શિષ્ય: તેઓ માનતા કે સાચો ગુરુ શિષ્યના હૃદયમાં જ બિરાજમાન છે, ફક્ત શિષ્યએ શુદ્ધ થવાની જરૂર છે.

તેમના સ્થાપિત મુખ્ય આશ્રમો

જો તમે ક્યારેય મુલાકાત લેવા ઈચ્છતા હોવ, તો તેમના મુખ્ય કેન્દ્રો અહીં છે:

કૈવલ્યધામ (ચિત્તાગોંગ, બાંગ્લાદેશ): આ તેમનું મુખ્ય સ્થાન છે.

કૈવલ્યધામ (જાદવપુર, કોલકાતા): પશ્ચિમ બંગાળમાં આ ખૂબ જ શાંત અને આધ્યાત્મિક કેન્દ્ર છે.

પુરી (ઓડિશા): જગન્નાથ પુરીમાં પણ તેમનો આશ્રમ આવેલો છે.

Ficus Elastica (Rubber Plant) : જે હવામાંથી ઝેરી તત્વોનું શોષણ કરી હવાનું શુદ્ધિકરણ કરે છે!!!!!!

 

• ફાઈકસ ઇલાસ્ટિકા (Ficus Elastica), જેને આપણે સામાન્ય રીતે રબર પ્લાન્ટ તરીકે ઓળખીએ છીએ, તે માત્ર ઘરની સુંદરતા જ નથી વધારતું પણ એક કુદરતી 'એર પ્યુરિફાયર' તરીકે પણ કામ કરે છે.

તે હવામાંથી ઝેરી તત્વોને કેવી રીતે દૂર કરે છે તેની વિગતવાર પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:

૧. હવાનું શોષણ અને ગાળણ (Absorption and Filtration)

રબર પ્લાન્ટના પાંદડા મોટા, મીણ જેવા (waxy) અને જાડા હોય છે. આ પાંદડાની સપાટી હવાના સંપર્કમાં આવે ત્યારે હવામાં રહેલા પ્રદૂષકોને આકર્ષે છે.

સ્ટોમેટા (Stomata): પાંદડા પર રહેલા નાના છિદ્રો દ્વારા પ્લાન્ટ કાર્બન ડાયોક્સાઈડની સાથે હવામાં રહેલા હાનિકારક વાયુઓને પણ અંદર ખેંચે છે.

ઝેરી તત્વો: તે મુખ્યત્વે ફોર્માલ્ડીહાઈડ (Formaldehyde), બેન્ઝીન અને ટ્રાયક્લોરોઈથીલીન જેવા ઝેરી તત્વોને હવામાંથી દૂર કરવામાં સક્ષમ છે.

૨. ફાયટોરેમીડિયેશન (Phytoremediation)

આ એક એવી જૈવિક પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા છોડ જમીન અથવા હવામાંથી ઝેરી પદાર્થોને શોષી લે છે, તેને તોડી નાખે છે અથવા તેને બિનહાનિકારક બનાવે છે.

ટ્રાન્સલોકેશન: એકવાર ઝેરી તત્વો પાંદડા દ્વારા શોષાઈ જાય, પછી તે છોડના મૂળ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.

મૂળના સુક્ષ્મજીવો: રબર પ્લાન્ટના મૂળમાં રહેલા ખાસ પ્રકારના બેક્ટેરિયા અને માઇક્રોબ્સ આ ઝેરી તત્વોને ખોરાક તરીકે વાપરે છે અને તેને કુદરતી રીતે નષ્ટ કરી દે છે.

૩. ભેજનું પ્રમાણ વધારવું (Transpiration)

રબર પ્લાન્ટ બાષ્પોત્સર્જન (Transpiration) પ્રક્રિયા દ્વારા હવામાં ભેજ છોડે છે.

જ્યારે હવામાં ભેજ વધે છે, ત્યારે હવામાં ઉડતા ધૂળના રજકણો અને એલર્જી પેદા કરતા તત્વો ભારે થઈને નીચે બેસી જાય છે. આનાથી શ્વાસ લેવા માટે શુદ્ધ હવા મળે છે.

૪. કાર્બન ડાયોક્સાઈડનું ઓક્સિજનમાં રૂપાંતર

બધા છોડની જેમ, રબર પ્લાન્ટ પણ રાત્રે કાર્બન ડાયોક્સાઈડ લે છે (કેટલાક અંશે) અને દિવસે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા ઓક્સિજન મુક્ત કરે છે, જે ઘરના વાતાવરણને તાજગીસભર રાખે છે.

• રબર પ્લાન્ટના અન્ય ફાયદા:

ઓછી સંભાળ તેને ખૂબ ઓછા સૂર્યપ્રકાશ અને પાણીની જરૂર પડે છે.

એલર્જીમાં ઘટાડો ધૂળ અને પ્રદૂષકોને શોષીને અસ્થમા કે એલર્જીના દર્દીઓને રાહત આપે છે.

મોટા પાંદડા તેના વિશાળ પાંદડા વધુ માત્રામાં પ્રદૂષકોને પકડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

નોંધ: રબર પ્લાન્ટના પાંદડાને સમયાંતરે ભીના કપડાથી સાફ કરવા જોઈએ, જેથી તેના છિદ્રો (Stomata) ખુલ્લા રહે અને તે વધુ સારી રીતે હવા શુદ્ધ કરી શકે.

રબર પ્લાન્ટ (Ficus Elastica) ને ઘરમાં સ્વસ્થ રાખવા માટે નીચે મુજબની બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે:

૧. સૂર્યપ્રકાશ (Sunlight)

રબર પ્લાન્ટને તેજસ્વી પણ પરોક્ષ (Indirect) સૂર્યપ્રકાશ ગમે છે.

ક્યાં રાખવો: બારીની નજીક જ્યાં સીધો તડકો ન આવતો હોય પણ પૂરતો ઉજાસ હોય.

સાવચેતી: જો તેને એકદમ સીધા અને કડક તડકામાં રાખવામાં આવે, તો તેના પાંદડા બળી શકે છે. જો ખૂબ અંધારામાં રાખશો, તો છોડનો વિકાસ અટકી જશે અને પાંદડા ખરવા લાગશે.

૨. માટીનું મિશ્રણ (Soil Mix)

આ છોડને એવી માટી ગમે છે જેમાં પાણી ભરાઈ ન રહે (Well-draining soil).

શ્રેષ્ઠ મિશ્રણ: સામાન્ય બગીચાની માટી + ૩૦% રેતી અથવા પરલાઈટ (Perlite) + ૨૦% ગાયનું ખાતર અથવા વર્મી કમ્પોસ્ટ.

કુંડામાં નીચે કાણું હોવું ખૂબ જરૂરી છે જેથી વધારાનું પાણી નીકળી જાય.

૩. પાણી આપવાની પદ્ધતિ (Watering)

રબર પ્લાન્ટને વધુ પડતું પાણી આપવાથી તેના મૂળ સડી શકે છે.

નિયમ: કુંડાની ઉપરની ૨-૩ ઇંચ માટી સુકાઈ જાય પછી જ પાણી આપવું.

ઉનાળામાં અઠવાડિયે ૨ વાર અને શિયાળામાં ૧૦-૧૫ દિવસે એક વાર પાણી પૂરતું છે.

જો પાંદડા પીળા પડવા લાગે, તો સમજી લેવું કે તમે પાણી વધુ આપી રહ્યા છો.

૪. પાંદડાની સફાઈ (Cleaning Leaves)

આ સૌથી મહત્વનો ભાગ છે. રબર પ્લાન્ટના પાંદડા મોટા હોવાથી તેના પર ધૂળ જામી જાય છે.

અઠવાડિયે એકવાર ભીના સુતરાઉ કપડાથી પાંદડાને હળવેથી લૂછવા.

આનાથી છોડ વધુ સારી રીતે પ્રકાશસંશ્લેષણ અને હવાનું શુદ્ધિકરણ કરી શકશે.

૫. ખાતર (Fertilizer)

વર્ષમાં બે વાર (વસંત ઋતુ અને ચોમાસામાં) જૈવિક ખાતર અથવા પ્રવાહી ખાતર આપવું.

શિયાળામાં આ છોડ આરામની સ્થિતિમાં (Dormancy) હોય છે, ત્યારે ખાતર ન આપવું.

• કેટલીક વધારાની ટિપ્સ:

તાપમાન: તેને ૧૫°C થી ૩૦°C વચ્ચેનું તાપમાન અનુકૂળ આવે છે. બહુ ઠંડી કે એસી (AC) ના સીધા સંપર્કથી તેને દૂર રાખો.

ઝેરી તત્વ: ધ્યાનમાં રાખવું કે રબર પ્લાન્ટનું દૂધ (Sap) પાલતુ પ્રાણીઓ અને નાના બાળકો માટે થોડું ઝે

રી હોઈ શકે છે, તેથી તેને પહોંચથી દૂર રાખવો.

Matthieu Ricard (મેથ્યુ રિકાર્ડ) : World Happiest Person on Earth (દુનિયાનો સૌથી ખુશ માણસ).... વધુ માહિતી માટે અહીં ક્લિક કરો

• મેથ્યુ રિકાર્ડ (Matthieu Ricard) એક ફ્રેન્ચ લેખક, ફોટોગ્રાફર અને બૌદ્ધ સાધુ છે, જેમને વિજ્ઞાનીઓએ "દુનિયાના સૌથી ખુશ માણસ" તરીકે ઓળખાવ્યા છે. તેમનો જન્મ 1946માં ફ્રાન્સમાં થયો હતો અને તેમણે સેલ્યુલર જીનેટિક્સમાં (Cellular Genetics) Ph.D. પણ કર્યું છે.

તેમના વિશેની કેટલીક રસપ્રદ વાતો નીચે મુજબ છે:

૧. વિજ્ઞાનીઓએ કેમ તેમને 'સૌથી ખુશ' કહ્યા?

યુનિવર્સિટી ઓફ વિસ્કોન્સિનના ન્યુરોસાયન્ટિસ્ટોએ મેથ્યુના મગજ પર એક પ્રયોગ કર્યો હતો. આ પ્રયોગમાં તેમના માથા પર 256 સેન્સર્સ લગાવવામાં આવ્યા હતા. પરિણામોમાં જોવા મળ્યું કે:

જ્યારે તેઓ કરુણા (Compassion) પર ધ્યાન (Meditation) કરતા હતા, ત્યારે તેમના મગજમાં ગામા તરંગો (Gamma Waves) નું સ્તર એટલું ઊંચું હતું જે વિજ્ઞાનના ઇતિહાસમાં અગાઉ ક્યારેય નોંધાયું નહોતું.

તેમના મગજનો ડાબો ભાગ (Left Prefrontal Cortex), જે હકારાત્મક લાગણીઓ સાથે જોડાયેલ છે, તે ખૂબ જ સક્રિય જોવા મળ્યો હતો.

૨. ખુશી પાછળનું તેમનું રહસ્ય

મેથ્યુ રિકાર્ડ માને છે કે ખુશી એ કોઈ નસીબની વાત નથી, પરંતુ એક કૌશલ્ય (Skill) છે જેને કેળવી શકાય છે. તેમના મતે:

પરરોપકાર (Altruism): બીજાનું ભલું વિચારવાથી સાચી ખુશી મળે છે. સ્વાર્થીપણું દુઃખનું કારણ છે.

ધ્યાન (Meditation): મનને શાંત રાખવા માટે દરરોજ ધ્યાન કરવું જોઈએ. જેમ આપણે જીમમાં જઈને શરીર બનાવીએ છીએ, તેમ ધ્યાનાભ્યાસથી મનને ખુશ રહેવાની તાલીમ આપી શકાય છે.

કરુણા: બીજા પ્રત્યે દયા અને પ્રેમ રાખવાથી મન હળવું અને આનંદિત રહે છે.

૩. તેમનો નમ્ર સ્વભાવ

રસપ્રદ વાત એ છે કે, મેથ્યુ રિકાર્ડ પોતે આ 'સૌથી ખુશ માણસ' ના ખિતાબને "વાહિયાત" ગણે છે. તેઓ કહે છે કે તેઓ માત્ર એક સાધારણ સાધુ છે જે આધ્યાત્મિક માર્ગે ચાલી રહ્યા છે. તેઓ દલાઈ લામાના ફ્રેન્ચ અનુવાદક તરીકે પણ સેવા આપે છે.

વિચારવા જેવી વાત: મેથ્યુ કહે છે કે, "જો તમે દરરોજ માત્ર 15 મિનિટ માટે પણ બીજાના સુખ વિશે વિચારો, તો તમે તમારા મગજની કામ કરવાની પદ્ધતિ બદલી શકો છો."

મેથ્યુ રિકાર્ડની ખુશી અને મનને શાંત રાખવાની રીતો ખૂબ જ સરળ અને વ્યવહારુ છે. 

• તેમના પુસ્તકો અને મેડિટેશનની પદ્ધતિઓ વિશેની વિગતો નીચે મુજબ છે:

૧. મેથ્યુ રિકાર્ડની મેડિટેશન ટેકનિક: "પરોપકારી કરુણા"

મેથ્યુ મુખ્યત્વે 'Altruistic Love' (પરોપકારી પ્રેમ) પર ધ્યાન આપવાનું સૂચવે છે. તેને કરવાની પદ્ધતિ આ પ્રમાણે છે:

પૂર્વ તૈયારી: શાંત જગ્યાએ બેસો અને શ્વાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને મનને સ્થિર કરો.

સંકલ્પ: તમારા મનમાં એવી વ્યક્તિનો વિચાર કરો જેનો તમે ખૂબ આદર કરો છો અથવા પ્રેમ કરો છો.

લાગણીનો વિસ્તાર: એ વ્યક્તિ પ્રત્યે અપાર પ્રેમ અને કરુણા અનુભવો. વિચારો કે તે વ્યક્તિ હંમેશા સુખી રહે અને દુઃખથી મુક્ત રહે.

વિસ્તરણ: ધીમે ધીમે આ જ લાગણીને તમારા મિત્રો, અજાણી વ્યક્તિઓ અને અંતે એવા લોકો તરફ લઈ જાઓ જે તમને ગમતા નથી.

લક્ષ્ય: આ ધ્યાનનો હેતુ મગજને એવી રીતે તાલીમ આપવાનો છે કે તે નકારાત્મકતાને બદલે હંમેશા હકારાત્મક અને પ્રેમાળ વિચારો તરફ વળે.

૨. તેમના લોકપ્રિય પુસ્તકો: 

​મેથ્યુ રિકાર્ડના પુસ્તકો વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અને આધ્યાત્મિકતાનો સમન્વય છે. જો તમારે તેમને વાંચવા હોય, તો આ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પો છે:

પુસ્તકનું નામ અને મુખ્ય વિષય

Happiness: A Guide to Developing Life's Most Important Skill ખુશી કેવી રીતે કેળવવી તેની પ્રેક્ટિકલ માર્ગદર્શિકા.

Altruism બીજાની મદદ કરવાથી મનુષ્ય અને સમાજને શું ફાયદો થાય છે તેનું વિજ્ઞાન.

The Quantum and the Lotus વિજ્ઞાન (Physics) અને બૌદ્ધ ધર્મ વચ્ચેના જોડાણ વિશેની ચર્ચા.

Matthieu Ricard: An Anthology તેમના જીવનના અનુભવો અને સુંદર ફોટોગ્રાફ્સનો સંગ્રહ.

૩. તેમની કેટલીક મહત્વની શીખ

મન એક અરીસો છે: અરીસામાં ધૂળ હોય તો ચોખ્ખું દેખાતું નથી, તેમ મનમાં ક્રોધ અને ઈર્ષ્યા હોય તો જીવન સુંદર નથી લાગતું. ધ્યાન એ મનને સાફ કરવાનું કામ કરે છે.

ટૂંકા ગાળાનો આનંદ vs. સાચી ખુશી: ઇન્દ્રિયોના સુખ (જેમ કે સારું ખાવાનું કે ફરવું) ક્ષણિક હોય છે, જ્યારે આંતરિક શાંતિ એ કાયમી ખુશી છે.

"ખુશી એ કોઈ એવી વસ્તુ નથી જે આપોઆપ મળી જાય, તે મનની એક અવસ્થા છે જે મહાવરા (Practice) થી પ્રાપ્ત થાય છે." — મેથ્યુ રિકાર્ડ