રાગી (Finger Millet) એ ખૂબ જ ઝડપથી ઉગતો,ગરમ દેશો જેવા કે એશિયા અને આફ્રિકામાં થતો અને ન્યુટ્રીશન સાયન્ટિસ્ટ દ્વારા " Super Cereal" --સર્વ શ્રેષ્ઠનો દરજ્જો પામેલ ધાન્ય છે!!!કેલ્શિયમ અને પ્રોટીનનો ખૂબ મોટો સ્ત્રોત છે. તે એન્ટીડાયાબિટીક,એન્ટી કેન્સર અને એનટીએજીંગ ના ગુણો ધરાવે છે. નેપાલમાં તેને kodo કહે છે.આપણા મેનૂમાં આ 4,000 થી પણ વધારે વર્ષોથી છે!!!! જેમાં તેના લાડુ, ખીચડી, દડિયું, સુખડી, બિસ્કીટ, ઢોસા, પકોડા, રોટી અને બીજી ઘણી બધી વાનગીઓ બનાવી શકાય છે. પણ કમનસીબ આપણા દેશમાં છેલ્લા કેટલાક દસકાઓથી રાગીનું વાવેતર 95 થી 96% ઓછું થઈ ગયું છે એટલે કે લગભગ નહિવત થઈ ગયું છે!!!!
આપણા બાપદાદાઓ,ઘરડાઓ આ ધાન્યને વાવતા અને ખાતા પણ છેલ્લા કેટલાક દશકાઓથી વિદેશી ખોરાકની બોલબલા અને તેને અનુસરવાની ઘેલછાએ આ ધાન્યને હોસિયામાં ધકેલી દીધું છે.ખૂબ જ પોષક તત્વોથી ભરપૂર આ ધાન્યનો ઉપયોગ આપણે નહિવત કરી દીધો છે!!! એટલે જ નવી પેઢી કુપોષણ જેવા રોગથી ગ્રસ્ત છે!!! પણ હવે આપણી સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે આ દેશી ધાન્યનો ઉપયોગ કરવામાં આવે અને સરકાર દ્વારા પણ આ ધાન્યને પ્રોત્સાહન મળે એ જરૂરી છે. આપણામાંથી ઘણા આને ઓળખતા પણ નહીં હોય, ખાવાની તો વાત દૂરની રહી!!! બરોબર ને. નાના બાળકો માટે પોષક તત્વોથી ભરપૂર આ ધાન્યનો ઉપયોગ કરવાથી દેશની કુપોષણની સમસ્યા દૂર થાય તો નવાઈ નહીં!!!!